16 एप्रिल 1853 रोजी भारतात मुंबईच्या (mumbai) बोरीबंदर ते ठाणे (thane) अशी पहिली रेल्वे सुरू झाली. या ऐतिहासिक प्रवासाने देशाच्या विशाल रेल्वे जाळ्याचा पाया घातला, जे आज लाखो लोकांसाठी जीवनरेखा म्हणून काम करते.
ग्रेट इंडियन पेनिन्सुला रेल्वेद्वारे संचालित, या रेल्वेने मुंबईतील बोरी बंदर ते ठाणे असे सुमारे 34 किलोमीटरचे अंतर कापले होते. अंदाजे एक तास दहा मिनिटे लागलेला हा प्रवास, त्या काळी अभियांत्रिकी आणि दळणवळणाचा एक उल्लेखनीय पराक्रम मानला जात होता.
या ट्रेनमध्ये 14 डबे होते आणि ती सिंध, सुलतान व साहिब या तीन वाफेच्या इंजिनांनी ओढली जात होती.
ब्रिटिश अधिकारी आणि मान्यवरांसह सुमारे 400 आमंत्रित प्रवासी या पहिल्या प्रवासासाठी ट्रेनमध्ये होते. तसेच ते भारताच्या पायाभूत सुविधांच्या विकासातील एका परिवर्तनकारी पर्वाचे साक्षीदार ठरले.
या मार्गावर तनाह व्हायडक्टसारख्या उल्लेखनीय अभियांत्रिकी रचनाही होत्या. प्रवासी रेल्वे सेवांच्या सुरुवातीमुळे वसाहतवादी काळात संपर्क मोठ्या प्रमाणात सुधारला, प्रवासाचा वेळ कमी झाला आणि व्यापार व दळणवळणाला गती मिळाली.
गेल्या काही वर्षांत, भारतीय रेल्वेचे जाळे वाफेवर चालणाऱ्या इंजिनांपासून ते आधुनिक विद्युतीकृत प्रणाली आणि हाय-स्पीड रेल्वे प्रकल्पांपर्यंत विकसित होत, प्रचंड वाढले आहे.
या परिवर्तनानंतरही, भारतातील रेल्वे वाहतुकीचे जन्मस्थान म्हणून ऐतिहासिक मुंबई-ठाणे मार्गाचे प्रतीकात्मक महत्त्व कायम आहे.
हेही वाचा
